nieuws

Meer Tijd voor de Patiënt

 

Vanaf juli 2023 draait het landelijke impulsprogramma Meer Tijd voor de Patiënt. Een combinatie van ingrepen in de dagelijkse praktijk van huisartsen, leidt naar verwachting tot meer verwijzingen naar Welzijn op Recept. Anne Annegarn, senior-adviseur van Elaa implementeert het plan in Amsterdam: “Naast tijd gaat het om hóe je het gesprek met een patiënt voert.”

 


 

De landelijke regeling stimuleert huisartsen om werkprocessen anders in te richten, de banden aan te halen en te onderhouden met sociale stichtingen en organisaties in de wijk en eventueel extra medewerkers aan te trekken. Al deze maatregelingen leiden tot meer tijd per consult, bij de patiënt die dat nodig heeft.
 
Anne Annegarn van Elaa meent dat dit precies nodig is om de vraag achter de vraag te stellen: “Als iemand steeds terugkomt met slaapproblemen kan je elke keer een slaapmiddel geven, maar je kan ook onderzoeken wat er aan de hand is en vragen: ‘Waar lig je wakker van? Heb je misschien geldzorgen?’ En als je in je eigen wijk je sociale netwerk goed op orde hebt, dan kan je iemand doorverwijzen naar een hulp- of zorgverlener die echt een oplossing biedt, in plaats van dat je steeds weer aan symptoombestrijding doet.”


Meer doorverwijzingen

In de praktijk leidt Meer Tijd voor de Patiënt tot meer doorverwijzingen naar Welzijn op Recept. En regelmatig met succes. Een goed voorbeeld is een huisarts in Amsterdam-Noord, die 25 van de 26 patiënten op een wachtlijst voor de GGZ doorverwees naar welzijnscoaches. Na drie maanden gaven deze patiënten aan hier zeer tevreden over te zijn.
 

Wat is de rol van Elaa bij Meer Tijd voor de Patiënt?

Anne Annegarn: “Elaa is een Amsterdamse organisatie dat het sociale met het (para)medische domein verbindt. Onze belangrijkste taak is om te signaleren waar de huisarts en de welzijnscoaches behoefte aan hebben, uitdragen hoe ze elkaar aanvullen en ze aan elkaar verbinden. Wij als Elaa zijn het oliemannetje dat zorgt dat alles goed loopt.”
“Er zijn huisartsen die heel blij zijn en zeggen: ‘Welzijn op Recept mogen ze nooit meer afpakken.’ Toch zijn er ook die zeggen: ‘Wat is dat ook alweer?’ De een heeft al een goedlopende praktijk waarin doorverwezen wordt naar welzijnscoaches, de ander heeft er nauwelijks notie van genomen.”

“Vanaf de start van Welzijn op Recept hamerden wij erop dat elke huisartsenpraktijk een vaste welzijnscoach heeft. De patiënten zijn toch kwetsbare personen. Een arts verwijst een patiënt pas door als ze een goede ervaring met iemand hebben. Dat blijft een heikel punt. Daarom is de terugkoppeling na een doorverwijzing ook zo belangrijk. Een huisarts is bij een medisch specialist gewend dat er een brief terugkomt waarin staat of de patiënt aangenomen is, een behandeling krijgt en waarvoor. Voor werkenden in het sociale domein is dit minder vanzelfsprekend. Wij zorgen ervoor dat de werkwijze van het sociale en het medische werkveld beter op elkaar aansluit.”
 

Wat is er nodig voor een goede samenwerking?

“Vertrouwen. Het gebeurt weleens dat een welzijnscoach van baan verandert. Dit is een kwetsbaar moment. Je ziet dan dat de werkrelatie huisarts en welzijnscoach instort omdat die vertrouwde persoon weg is. Mijn advies voor de welzijnscoach is: neem als het even kan tijd om je opvolger in te werken. Ga samen live langs bij de huisarts of wijs op de wijktours die Elaa organiseert. En voor de nieuwkomer: haak eens aan bij een lunch of een werkoverleg bij de huisarts. Kortom, zorg dat de lijn doorloopt.”
“Het is ook zo dat huisartsen meer hand-in eigen boezem mogen steken, want de welzijnscoaches die ik spreek zijn erg flexibel. Ze proberen regelmatig om een afspraak te maken bij een huisartsenpraktijk, die hen buiten de deur houdt omdat de huisarts of de assistent er geen tijd voor heeft. Dan komt dat contact natuurlijk ook lastig tot stand.”
“Als er wederzijdse vertrouwen is, dan neemt de huisarts gemakkelijker contact op met de welzijnscoach en verwijst een patiënt eerder door. Bij een goede samenwerking verminderen we de druk op specialistische zorg en werken we aan een toekomstbestendige zorgsector.”
 

 

nieuws

Krachtige basiszorg

 

De kijk op zorg verandert. Programma’s als Meer Tijd voor de Patiënt en Aandacht voor mij dragen uit dat er een landelijke beweging gaande is, waarbij de zorg meer afgestemd wordt op de behoeften en prioriteiten van de patiënt. Ten grondslag hieraan ligt onder meer Krachtige basiszorg.

Krachtige basiszorg beoogt dat mensen met terugkerende, complexe gezondheidsklachten goed geanalyseerd worden. Dat betekent dat de hulpverlener de problemen meer uitvraagt, zodat er een beter passend zorgadvies volgt. Dit uitvragen gebeurt aan de hand van een vierdomeinenmodel. Samen met de patiënt bespreekt de zorgverlener het samenspel tussen problemen op de vier domeinen: lichamelijk, geestelijk, sociaal en maatschappelijk. In de veronderstelling dat bepaalde klachten naast medisch ook via welzijnszorg op te lossen zijn. Door het gesprek wordt duidelijker wat er precies aan scheelt en wat de patiënt zelf als eerste wil aanpakken.

Integrale aanpak

Welzijnscoach Lenie Smit werkt in Amsterdam Nieuw-West met Krachtige basiszorg. “Dit legt de nadruk op: Hoe ziet iemand zijn eigen leven? Wat wil diegene zelf aanpakken? Een huisarts kan denken dat de oplossing ligt bij het stoppen met roken, maar als de motivatie bij de patiënt ontbreekt, dan werkt dat vaak niet. Het vierdomeinenmodel probeert een patiënt inzichten te geven in wat er gebeurt in diens leven.”
Het doel van Krachtige basiszorg is dat zorg en welzijn met elkaar gaan samenwerken en van elkaar leren, om mensen in achterstandswijken verder te helpen.
 

Doorverwijzing naar Welzijn op Recept

In de wijk Slotermeer, in Amsterdam Nieuw-West, werken alle huisartsen met Krachtige basiszorg, aangevuld met trainingen Positieve gezondheidszorg. Lenie: “In Slotermeer werken de huisarts, welzijnscoach en welzijnsorganisaties nauw met elkaar samen. Doordat ze gebruikmaken van het programma, is er meer tijd voor overleg. De huisarts kijkt nu meer dan voorheen voor een oplossing verder dan de medische kant van het verhaal. Ik zie dat daardoor het aantal doorverwijzingen naar Welzijn op Recept ongeveer verdubbeld is het afgelopen jaar. Een andere uitkomst is dat Slotermeer start met een sociaal medisch beweegnetwerk, waar ook fysio- en ergotherapeuten bij zijn betrokken. De samenwerking heeft een positief effect op de patiënt. Diegene voelt zich nu echt veel meer gehoord.”

 

Duurzame verbetering

Krachtige basiszorg is in 2017 in Utrecht-Overvecht ontstaan. Uit een eerste evaluatie, mede gefinancierd door de zorgverzekeraars Zilveren Kruis Achmea en CZ, blijkt een positief resultaat. Daarop wordt het breder in Nederland uitgezet. In 2019 implementeert de gemeente Amsterdam het model, in de meest kwetsbare wijken, waar de gezondheidsproblemen zich het snelst stapelen. Uit de evaluatie van het Nivel, dat de eerste twee jaar van toepassen in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht onderzocht, blijkt dat de kwaliteit van de zorg duurzaam verbetert.

 

Zie voor meer informatie krachtigebasiszorg.nl

nieuws

Aandacht voor mij

 

De succesvolle pilot Aandacht voor mij van Vrouwen Vooruit breidt uit naar Zuidoost en Oost. De nieuwe kwartiermaker van de doorontwikkeling van Welzijn op Recept in Amsterdam, Maaike Riemersma, neemt deze taak op zich. Zij onderzoekt: hoe werken de welzijnscoach, huisarts en informele zorg nog beter samen?

Wat houdt je werk als kwartiermaker in?

Die term komt oorspronkelijk uit het leger. Militairen gebruiken het voor de troepen die vooruitgaan en voorbereidingen treffen, voordat de rest van de groep arriveert. In de praktijk zet ik kansrijke projecten op die voornamelijk gericht zijn op duurzame samenwerkingen tussen het medische en het sociale domein, en daarbij ook het informele circuit. Ik ken de praktijk goed. Naast kwartiermaker werk ik deels als praktijkondersteuner GGZ bij twee huisartsen en als leidinggevende in de GGZ bij ARKIN.


Waar gaat Aandacht voor mij over?

Dit programma is in 2019 en 2021 ontwikkeld door Annemiek Winder van Vrouwen Vooruit, met steun vanuit stadsdeel Amsterdam-West. Het richtte zich op een groep migrantenvrouwen die met lichamelijke klachten als rugpijn of moeheid telkens opnieuw in de wachtkamer van de huisarts zaten, omdat bij een doorverwijzing de specialist niets concreets vond. Winder merkte op dat hun problemen steeds groter werden omdat ze weinig buitenshuis kwamen en vrijwel geen contact hadden met andere mensen.

Aandacht voor mij bestaat uit een trainingsprogramma van zes bijeenkomsten van twee uur. De trainers moedigen de vrouwen aan om in beweging te komen en meer zelfredzaam zijn. Het is een soort collectief Welzijn op Recept. Inmiddels loopt dit al geruime tijd met positieve resultaten. Daarom wil de gemeente dit ook in andere stadsdelen aanbieden. Komend jaar gaan we van start in Zuidoost en Oost, in nauwe samenwerking met huisartsen en sleutelfiguren. Daarna volgen Noord en Nieuw-West (met een mannengroep).

Voor wie is het bedoeld?

Voor mensen van verschillende leeftijden en culturen. De deelnemers komen over het algemeen uit meer ‘wij-gerichte’ gemeenschappen. Zaken als voor jezelf opkomen, grenzen aangeven, onafhankelijkheid en zelfontwikkeling, zijn voor hen minder vanzelfsprekend. Terwijl goed voor jezelf zorgen, tijd maken voor jezelf en iets leuks doen, belangrijk zijn voor herstel en een goede gezondheid. Het begon met een groep vrouwen, maar het programma is er voor iedereen die dat nodig heeft. 

 
Om welke voorlichting gaat het?

De deelnemers krijgen bijvoorbeeld workshops over hoe je stress vermindert en wat het belang van bewegen en een gezonde voeding is. Ook krijgen ze assertiviteitstraining en allerlei activiteiten aangeboden. De trainers variëren van diëtisten, fysiotherapeuten, mensen van de GGZ en psychologen.
Het programma verbindt de formele zorg, van paramedici en huisartsen, met de informele zorg, van sleutelfiguren uit de eigen wijk en cultuur. Het contact met deze ervaringsdeskundigen helpt enorm. Zij zitten heel dicht op de belevingswereld van de deelnemers en houden contact met diegenen die af willen haken, bijvoorbeeld omdat de deelnemer de trainer niet goed begrijpt of omdat er te weinig tijd is. Daarom maken we samen met sleutelfiguren het programma.
 

Hoe zie je de rol van de welzijnscoach hierbij?

Welzijnscoaches zijn betrokken bij de start van het programma Aandacht voor mij in een nieuwe wijk. Zij kunnen ook deelnemers aandragen. Welzijnscoaches passen goed bij het programma omdat ze over het algemeen op een invoelende manier praten met de mensen met wie ze werken. Patiënten of deelnemers zijn voor hen op de eerste plaats mensen. Het werk van de welzijnscoach zie ik als het verleiden van mensen tot een fijner leven, met aandacht voor elkaar.
Na afloop van de trainingen evalueren we de resultaten en als de uitkomst positief is, dan draag ik de coördinatie over aan een welzijnscoach, die de verbindende factor is tussen de huisarts en het sociale domein. Zo werken we aan duurzame samenwerkingsverbanden en bereiken we zoveel mogelijk hulpbehoevenden.
 

Hoe werk je aan de verbetering van de rol van de welzijnscoach?

De welzijnscoach heeft een mooie functie als spin in het web. Vanuit mijn werk als praktijkondersteuner bij een huisarts weet ik goed wat er speelt. Ik zie waar huisartsen, praktijkondersteuners én welzijnscoaches tegenaanlopen. Mijn werk als kwartiermaker richt zich er vooral op hoe we de samenwerking beter inrichten. Op zo’n manier dat we elkaars expertise optimaal benutten en niet het werk doen dat beter bij een andere rol past.

We bespreken bijvoorbeeld hoe vaak casuïstiek overleg plaatsvindt tussen de huisarts en de welzijnscoach. Hoe dat eruitziet, zodat de huisarts de patiënten neemt, waar de welzijnscoach niet voor is opgeleid. En welke training een coach nodig heeft om de juiste kennis te vergaren. Uit mijn verkenningen rolt een advies en een opleidingsplan, zodat we welzijnscoaches kunnen toerusten op hun toekomstige werk.
 

Waar loop je in de praktijk het meest tegenaan?

Er is vooral een behoefte aan tijd. De huisartsen hebben structureel te weinig tijd en de praktijkondersteuner vangt veel patiënten op. Je kunt natuurlijk nooit alle zorgen wegnemen van een patiënt, maar met de juiste aanpak kan je misschien wel de eenzaamheid van iemand doorbreken, een luisterend oor hebben of zorgen dat iemand in beweging komt.

Ik zie in de praktijk dat de huisarts en de welzijnscoach elkaar vinden wanneer dat nodig is en ik hoop dat dat nog beter wordt. Dat de lijnen kort zijn, ze weten welke rol wie het beste past en samen de zwaarste casussen dragen. Dan voegt mijn werk echt iets toe aan de kwaliteit van leven van de Amsterdammer.