“Kunst en welzijn staat in Oost stevig in haar schoenen”

Monica Schokkenbroek Kunstbemiddelaar 5 min lezen
Monica Schokkenbroek

Hoe is het arrangement kunst- en cultuur ontstaan?

In 2019 begon gemeenteambtenaar Catherine Steenbeek samen met mij in het Oostelijk Havengebied de pilot Kunst op Recept. Dat was onderdeel van Welzijn op Recept. Welzijnscoaches die verbonden waren aan Civic en later ook Dynamo verwezen mensen naar ons door met psychosomatische klachten. Ik koppelde hen aan kunstzinnige bezigheden in de buurt waar ze professioneel werden begeleid. Dat varieerde van schilderateliers tot een koor. 

Kunst op Recept liep een aantal jaren met een relatief klein budget vanuit de gemeente. Catherine en ik moesten veel zelf uitzoeken, maar dat was juist interessant. Het Oostelijk Havengebied had bijvoorbeeld geen kunstcentrum met cursussen. Er waren wel veel kunstenaars, dus ik zocht uit wie wat deed en of je lessen moest inkopen. Nu weet ik dat het maatwerk is en je specifiek voor iemand op zoek gaat naar een passende activiteit. 

Er was echt behoefte aan creatieve plekken dicht bij huis waar je welkom bent zoals je bent en waar buurtgenoten elkaar ontmoeten. Vanwege de grote belangstelling breidde Kunst op Recept uit naar de naastliggende Indische Buurt, Watergraafsmeer en uiteindelijk binnen het hele stadsdeel. Zo kwam ik in contact met Marike Soeterik, die op dat moment welzijnscoach was en nu stedelijk projectleider kunst en cultuur Welzijn op Recept is. Marike is een grote voorvechter van kunst binnen welzijn.

 

 

Hoe liep de pilot verder?

De pilot liep zo goed dat de kunstbemiddeling over heel Amsterdam werd uitgerold. 

In 2022 is de naam Kunst op Recept opgeheven en werd de kunstbemiddeling ondergebracht bij Welzijn op Recept.

 

Inmiddels hebben we een stedelijke kunstkaart: een overzicht van culturele activiteiten met oog voor welzijn in de stad; en wisselen kunstbemiddelaars kennis en ervaringen uit tijdens stedelijke intervisies. De aanmeldingen voor kunstbemiddeling blijven stijgen. Dat betekent dat de welzijnscoaches de weg naar de kunstbemiddelaars (en kunst) nu goed weten te vinden.

Wat is de kracht van kunst en cultuur?

Kunst is ontzettend goed voor welzijn. Dat weet ik omdat ik het zelf ervaar in mijn kunstenaarspraktijk en het als kunstbemiddelaar zie. Gelukkig is het ook wetenschappelijk bewezen. Samen met deelnemers zoek ik naar de best passende kunstzinnige of culturele activiteit, zodat zij ook dat gevoel ervaren. Als kunstbemiddelaar ben ik op de hoogte van veel kunst- en cultuuractiviteiten in het stadsdeel. Ik bezoek ook nieuwe initiatieven, om te kijken of die passen bij de kunstbemiddeling. Als de deelnemers op hun plek zijn, dan zie ik ze even uit hun hoofd raken. De ruimte en aandacht voor verbeelding maakt mensen weer zelfverzekerder en blij. Wat je maakt of doet is altijd goed!

Met een nieuwe deelnemer ga ik altijd meteen wat doen: tekenen, buttons maken of schilderen met wol. Het gesprek loopt dan makkelijker. Er kunnen stiltes vallen en je hoeft elkaar niet de hele tijd aan te kijken. Laatst complimenteerde een deelnemer me hiermee. Zij vond het zo bijzonder, dat ze het nooit zal vergeten: ‘Praten en iets doen met je handen brengt je tot rust en laat je comfortabel voelen. Het was een magische eerste afspraak!’ schreef ze me.

Wat is er bijzonder aan het kunstarrangement in stadsdeel Oost?

Kunst en welzijn staat in stadsdeel Oost stevig in haar schoenen. Naast de drie creatieve ateliers zet Marike Soeterik zich in om nieuws en kennis te delen. Zij is vanuit welzijnsorganisatie Dynamo ook projectleider kunst en welzijn. Elke maand verstuurt ze een kunst- en cultuurnieuwsbrief met allerlei projecten en kunstenaars waaraan Dynamo zich verbindt. Ook organiseert ze kunstactiviteiten. Eigenlijk heeft elk stadsdeel zo’n projectleider nodig! Naast Marike sta ik in contact met zeven welzijnscoaches in Oost die doorverwijzen. We zijn een krachtige combinatie. 

Wat is een succesvol moment in je werk geweest?

In februari had de eerste deelnemer van Kunst op Recept, Véronique, een tentoonstelling in de Openbare bibliotheek in Oost. Zij maakt krachtig werk met een heel eigen beeldtaal. Bij de opening van de expositie begreep ik dat zij pas sinds de kunstbemiddeling kunst maakt. Ze zei: ‘Toen ik eenmaal begon, moest alles eruit wat mij bezighield.’ Als een deelnemer een passende plek heeft gevonden en daar enthousiast over is, is ons doel bereikt. 

Hoe zou de toekomst van de kunstbemiddeling eruit kunnen zien?

Het zou bijzonder zijn als het beroep van kunstbemiddelaar officieel ingebed raakt binnen het buurtwerk. Buurtwerk geeft hiermee ook aan dat kunst een serieuze bijdrage aan welzijn levert. Helemaal mooi is als ieder stadsdeel net als Oost meerdere ateliers heeft, waar deelnemers professioneel worden begeleid, om de kunst zo dichterbij de buurtbewoners te brengen. De kracht van kunst is net zo belangrijk voor een gezond leven als voeding, slaap, bewegen en natuur, volgens de World Health Organization. Kunst kan je dus heel goed preventief inzetten. Mensen genieten op allerlei manieren van kunst. Ze ontmoeten andere mensen en krijgen meer zelfvertrouwen. Wat is er nou mooier dan dat?